Vivir GPL ou explotar GPL

Na presente entrada vou a falar da GPL e de todas as súas normas e recomendacións, non só das normas que me poidan interesar, como fai moita xente que esgrime a bandeira da liberdade da GPL. Leín demasiadas veces que a venda de software que non desenvolviches ti, non ten nada que ver coa ética ou valores de cada un, iso é ter unha visión absolutamente sesgada da GPL. Pódese vender e ter valores, e vender e ter máis cara que espalda, é simplemente o enfoque que lle des.

Para comezar, eu vivo a GPL desde hai máis de 18 anos, e dixen que a vivo, non que vivo da GPL, porque é así. Devolvo ás ferramentas que utilizo dunha forma ou outra constantemente. Hai veces que o farei traducindo, outras arranxando bugs, outras liberando plugins libres que están no repositorio, incluso no mes que por plugins Premium me sobra algo de horas, melloro plugins meus libres, ou incluso creo de novos (que sobre xa non pasa NUNCA, máis ben falta).

Cheguei a ter en marcha un proxecto que varias decenas de miles de persoas utilizaban, sitios moi importantes do mundo enteiro, incluídas universidades de moi alto prestixio a nivel mundial, no cal eu investía en gastos fixos en servidores 800-900€/mes (ata que me comezou a patrocinar os servidores SiteGround, cousa que sempre agradeceréi), e iso sumado a todas as horas de desenvolvemento que lle puxen, máis as horas de soporte e mantemento en si durante os 7 anos que estivo en marcha, o diñeiro “real” investido + as horas empregadas que non as dedicaba a gañar eu diñeiro facendo outras cousas, rondaría o medio millón de euros (si, 500.000€). Pero se só nos fixamos no diñeiro pagado físicamente (porque hai moita xente que pensa que o traballo de un non ten valor), temos 7 anos, por 12 meses, por 800€ temos un custo só en servidores de 67.200€. A miña intención era que o proxecto vivise das doazóns. ¿Adiviñades canto diñeiro se doou ao proxecto en todo ese tempo? Pois doazóns directas de xente, 100€, e tras unha colecta, 2.000 máis. Estou a falar de WangGuard, quizais o mellor anti splog que había nese momento (ou así o dicían os centos de entradas que se escribiron del en todos os países do mundo). Ao final pecheino por outros motivos que non teñen nada que ver co mantemento e que dá o mesmo nestes momentos.  Dentro do proxecto utilizaba bibliotecas externas que me axudaban e moito. Eu fixe un pago mensual a estas predefinido de 25€ ás súas contas de doazóns durante todos os meses que o utilicei, máis de 2.100€ en doazóns a proxectos GPL que utilizaba.

Toda esta introdución é para os que me acusan de non saber o que é a GPL e onde me había metido, sodes vós que non tendes nin idea da miña forma de actuar, o que fixen nin a que me dedico, e se seguides lendo, seguramente vos daredes conta que a GPL non son só unhas regras que un interpreta ao pé da letra cal biblia co brazo en alto, é algo moito máis profundo, e que eles mesmos explican, pero todos apartan de diante porque «xa non interesa».

E agora imos á GPL, porque de iso vai o tema.

Básicamente hai dúas formas de financiamento dos proxectos GPL, unha é pola financiación directa, xa sexa con doazóns ou poñendo capital humano, e a outra é mediante a venda de licenzas. Se non existe ningunha das dúas, o proxecto morre. O territorio dos plugins premium, é o segundo caso, a venda de licenzas que dan dereito a algo, e isto financia a evolución deste. Se non hai vendas, o proxecto abandónase.

Eu contribúo de moitas formas a proxectos GPL xa sexa de forma humana (desenvolvemento) ou poñendo diñeiro (comprando licenzas ou doando directamente).

Por exemplo, a inmensa maioría de empresas que traballan con WordPress (e son responsables), como poden ser hostings (como SiteGround), empresas (como HumanMade ou Automattic), desenvolvedores de prestixio de plugins (como Yoast ou Pippin Plugins) e todos estes son un pequeno exemplo, teñen empregados traballando directamente no Core de WordPress, si, teñen empregados contratados, ou freelancers que lles pagan só e exclusivamente para que fagan WordPress máis grande, que é o que eu fago en menor medida, e isto, señores e señoras, é a GPL, o devolver a o que te axuda de algunha maneira parte do que te dá.

Os precursores e creadores da GPL, eran os «Hippies» do desenvolvemento. Non lles cabía na cabeza que alguén rompese a filosofía do xogo, se querías traballar con GPL, debías vivir a GPL. É dicir, calquera cousa que fagas, nunca ten que danar o proxecto, é para melloralo. Se o que fas danxa ou pode danar o proxecto, algo estás a facer mal, aínda que na GPL poña que é correcta a actuación, seguramente é que non captaches a esencia ou filosofía.

Algún me chegou a dicir que el coge X, engádeo a un proxecto maior, e véndeo por 300.000€. Si, é totalmente correcto. Pero para ser xustos coa GPL e seguir a súa filosofía, deberías poñer a alguén a traballar nesta biblioteca que che é indispensable para gañar eses 300.000€ ou contabilizar que parte do proxecto representa esa biblioteca e realizar unha doazón do porcentaxe sobre beneficios. Iso sería GPL de verdade, devolver ao proxecto parte do que te dá, non utilizar o que crearon outros e forrarse. ¿Nunca viches o botoncito de doar? ¿Algunha vez o apretaches? Isto é do que a xente aparta a vista, só queda coa “liberdade de”, que repito que o crearon un “hippies” que non lles cabía na cabeza que alguén non o fixese, porque pensaban que só outros «hippies» se ían a apuntar á GPL.

Dado que isto desde hai xa un tempo a xente non o quere aceptar, só hai que ver a fortuna que fixen eu con WangGuard, moitos temos tirado para o camiño dos plugins premium, é dicir, “doazóns obrigatorias” para axudar no mantemento e desenvolvemento continuo, que non é unha venda para vivir mellor. Todo foi ben, ata que apareceron (e cada vez máis) sitios que dan centos, incluso miles de plugins premium por unha subscrición de diñeiro, ou por un pago inferior ao que o vende o desenvolvedor.

E novamente estamos coa utilización dunha norma de forma parcial. Na GPL pon exactamente:

¿Permítame a GPL vender copias do programa?
Si. A GPL autoriza a calquera persoa a facelo. O dereito de vender copias é parte da definición de software libre. Excepto nunha situación particular, non existe límite ao prezo que pode poñerlles. (Esa excepción é a oferta escrita de proporcionar o código fonte, que ten que acompañar aos binarios obrigatoriamente cando estes se distribúan sen o seu código fonte.)

Ben, está claro que a GPL deixa vender, ¿Cal é o problema? O problema é que ninguén segue o enlace que hai en “dereito a vender copias” Se un o segue, aínda que xa se sae da “norma” literal, podemos ver que, entre toda a extensa explicación da liberdade de vender, isto outro:

O software libre é un proxecto comunitario, e todo aquel que dependa do proxecto debería buscar formas de contribuir a construir a comunidade. Para un distribuidor, o modo de facelo é doar parte do beneficio á Free Software Foundation ou a algún outro proxecto de desenvolvemento de software libre. Financiando o desenvolvemento, pode mellorar o mundo do software libre.
Distribuír software libre é unha oportunidade de obter fondos para o desenvolvemento. ¡Non a desperdicie!
Para contribuir con diñeiro, é necesario gañar diñeiro. Se pon un prezo demasiado baixo, non lle sobrará nada para contribuir ao desenvolvemento.

Anda, pois parece que, aínda que deixa vender o software que desenvolveron outros, parece que a filosofía ou trasfondo (aínda que non o di directamente) non é que un gañe diñeiro, senón gañar diñeiro co fin de poder doar, xa sexa todo ou parcial. Como xa dixen anteriormente, o fin de todas as regras son para facer máis grande o software, non para destruílo. Se a regra se pensara para que uns desenvolvesen e outros se levaran todo o diñeiro, sería unha regra destructiva en si mesma.

Básicamente, existen unhas regras na GPL, pero sempre que vaiades aplicar unha delas tendes que preguntarvos, ¿beneficia en algo ao proxecto isto que vou a facer? Si ou non. Se é si, adiante, se é non, tes a obriga moral coa GPL de mirar como devolvérselo.

Cando se trata de calquera negocio de venda de plugin que desenvolven outras persoas. Por moito que sexa GPL, non significa que estean a facer o correcto se o fan para o seu propio e único beneficio. Outra cousa é que un porcentaxe (e non falo da calderilla) volva aos desenvolvedores para que continúen co desenvolvemento, porque se non é así, serán os culpables da desaparición do proxecto. O problema dalgúns modelos de negocio, é como devolven parte dos beneficios a 1.500 plugins/desenvolvedores se é unha subscrición ridícula (pero eu darévos unha solución ao final, non desesperedes se xa tendes a Pepito Grillo detrás da orella).

A GPL vive de dar e recibir, se recibes grazas á GPL, debes dar á GPL (devolver). Se recibes da GPL e non devolves á GPL, non utilizas/crees/constrúes sobre a GPL, te aproveitas da GPL e das súas regras básicas, non do seu espírito e esencia, e por tanto, non gañes diñeiro poñendo como excusa regras da GPL, porque non é así, as manipulaches ao teu beneficio e non ao beneficio da GPL.

E así que este é o motivo de comprar as licenzas aos desenvolvedores, porque en calquera outro que comprades o plugin, non estará a aportar nada ao proxecto, e se eses sitios os venden máis económico que o desenvolvedor, o que provocan é que o desenvolvedor non teña diñeiro para desenvolver esa ferramenta que tanto necesitades, vos gusta e que ninguén máis vos ofrece. O que estades a facer é morder a man do que vos dá de comer, e ao final non quedará man e quedarédes sen ferramenta. Pero dígovos un segredo, está a regra de compartir. ¿Que sodes 5 amigos ou coñecidos que necesitades un plugin de 80€? Pois comprádeo entre todos. Só un dos sitios poderá recibir soporte a mellor, pero seguramente non será un problema gordo de verdade. Loxicamente dixen 5 amigos, non dixen un club de compra que compren unha licenza, e a utilicen 100, 1.000, 100.000 sitios. ¿Está permitido polas regras? Si, pero iso é destructivo para o software, así que eses 100.000 sitios igual quedan sen esa magnífica ferramenta nun ano por falta de financiamento do proxecto. E si, non é ético nin moral, porque non contravén a regra, pero si o seu espírito e é o que a moitos non lles convén dicir, saber ou coñecer.

Para personalizalo un pouco, o meu plugin de Redsys levo 7 anos desenvolvéndoo, máis ou menos, entre desenvolvemento, refactorings, investigación, etc, o custo xa ascende a uns 90.000€, repito, son 7 anos de desenvolvemento sen parar, cunha actualización nova cada 2 semanas aprox. O custo de venda é de uns $80 aprox, dos cales, eu levo $48 aprox, que, tras a conversión, son 40€ máis ou menos. Todo isto son números redondos. Se isto o aplicamos en horas, significa que a un custo de desenvolvemento de 60€/h, non chega nin a unha hora, e é que, aínda que o custo fose de 45€/h, seguiría sen chegar. Para que a min me saia a conta desenvolver unha hora, debo vender como mínimo 2. Con iso tería para desenvolver unha hora e pico.

Pódovos asegurar que cada € que gaño co plugin, o reinvisto en horas de desenvolvemento (só hai que mirar o changelog para ver a súa continua evolución), e estou a dicir horas de desenvolvemento, as horas que estou dando soporte “as regalo”, loxicamente as persoas que adquiren a licenza é precisamente polo soporte e as actualizacións, por iso o poño entre comillas, porque non é que non pagasen por el, son eu que mentalmente non quero investir o diñeiro que pagan no soporte (dándoo por suposto) e invisto cada euro en tempo en desenvolvemento. Simplemente fago isto porque me gusta desenvolver, teño unha mente inquieta que lle encanta crear e dar solucións, incluso a problemas que a xente aínda non sabe nin que ten. Vou pola rúa todo o día apuntando flashes de ideas que me veñen e apuntándoas para implementalas (momentos mini eureka). Se o diñeiro o investise puramente en soporte, podo asegurar que moi poucas actualizacións sairíannos nestes momentos. Hai ideas que me encantan, pero non as podo implementar polo tempo que me levarían.

¿Que é o que sucede? Pois é ben sinxelo. Popularizáronse nos últimos anos os sitios de reventa de plugin cun prezo inferior, ou directamente por subscrición e loxicamente non aportan ao proxecto como é o espírito da GPL, iso si, a regra de que o poden vender a fogo. Pois se isto segue así, terei que dedicar máis tempo a proxectos de terceiros que aos meus, co que todos perderemos (proxectos a medida que non valdrán 80€ como un simple plugin premium, valdrán 30.000€ porque se llo teredes que pedir a alguén expresamente). Pero non só eu, todos os desenvolvedores que crean software libre.

<p¿Agora se entende por que é tan mala idea pensar que é mellor comprar o plugin noutro sitio que é máis económico?

Despois de ler de verdade todo o que puxen, ¿de verdade atreveríaste a dicir que a GPL me deixa vender os desenvolvementos de outros a menor prezo? A GPL recoméndache que vendas se o vas a doar total ou parcialmente para poder aportar económicamente e se non o fas así, acabarás co proxecto, e non, non é GPL por moito que queiras vendelo así.

¿Queres revender plugins e ter un negocio GPL 100% amigable co desenvolvedor? Pois non é tan difícil, só que a xente sempre tira polo camiño fácil pero destructivo.

Crea un club de compra de plugins, compra un plugin, poñamos o meu de Redsys. (70€), agora véndeo máis caro, por exemplo, a 100€, co que tes unha diferenza de 30€, acuérdate que eu gañaba máis ou menos 40€, co que gañarías un pouco menos que eu e por non facer nada. Pero hai unha diferenza, que ti o vas a vender con paquetes para por exemplo 5 persoas, é dicir cada licenza que ti compres, se a revendes repartida a 5 persoas. Iso quere dicir que o custo para cada persoa será de 20€

¿Non che parece un negocio impresionante e ao mesmo tempo sostible? Non danas ao desenvolvedor, gañará menos, si, pero hai moitos números que globalmente venda máis, aportas parte dos teus beneficios de forma continuada ao ir comprando licenzas continuamente que revenderás entre 5 persoas e aseguras o futuro dos proxectos que che dan diñeiro. E isto é un negocio GPL 100%, non como todo o que hai por aí que moitos se esforzan en blanquear.

Se de verdade queres manter o ecosistema de software libre, debes preocuparte por el e coidalo. Se ves un sitio que vende plugins, pregúntalles que se leva o desenvolvedor das vendas que eles realizan. ¿Apostamos que responderán?

Se chegaches ata aquí, quedo moi agradecido. Estarei aínda máis agradecería que se alguén (amigo, coñecido, cliente ou familiar) che di que non pasa nada por vender o software que desenvolveu outro (quedándoselo todo el), ou comprar nese sitio que está máis económico, ou descargálo de vete saber onde xa que está permitido pola GPL, lle fagas referencia a esta entrada, porque espero que haxa sido capaz de transmitirte que é unha tergiversación do espírito da GPL e non é en absoluto sostible, é destructivo por si mesmo e falto de ética, por moito que algúns insistan en que a ética non ten nada que ver.

Moitas grazas.